Kinderen betrekken bij de dood van opa of oma

We willen kinderen beschermen

De dood leent zich sowieso al voor eufemismen: in de woorden die we kiezen proberen we het afscheid te verzachten. “Uitvaartkist” in plaats van “doodskist”, “rouwauto” in plaats van “lijkwagen” en “we begeleiden haar tot het laatst” in plaats van “we gaan mee naar de ovenruimte”. Als we met kinderen over de dood van opa of oma praten doen we dat nog veel sterker en zeggen we soms dingen die eigenlijk niet waar zijn: “oma slaapt” in plaats van “oma is dood” of “opa is een sterretje geworden” in plaats van “opa komt niet meer terug”. Dat is begrijpelijk: we willen kinderen beschermen tegen pijn en verdriet. Maar kan het ook anders?

Houd kinderen niet weg

Elk mens, dus ook elk kind gaat anders om met emoties, rouw en verdriet. Er bestaat dus geen eenduidige handleiding om kinderen te betrekken bij de dood van opa of oma. Ouders zullen hier zelf een weg in moeten vinden en dat is lastig, zeker omdat ouders tegelijkertijd ook hun eigen verdriet hebben. Er is dus geen goed of fout. Toch een advies. Het is meestal geen goed idee om kinderen weg te houden bij de dood en bij de uitvaart, al hebben we die neiging soms wel. Kinderen zijn gevoelig voor emoties en spanningen van volwassenen. Als we ze weghouden – bijvoorbeeld bij het dode lichaam – gaan ze zich er zelf een beeld van vormen en vaak is die eigen fantasie vele malen enger dan de werkelijkheid. Stel kinderen in de gelegenheid om alles te vragen wat ze willen weten.

Geef kinderen een rol

Kinderen willen graag betrokken worden bij de uitvaart van hun opa of oma. Klassiek is daarbij het aansteken van kaarsjes aan het begin van de afscheidsdienst. Maar er kan veel meer. Dat kan voor elk kind en zeker voor elke leeftijd anders zijn. Het beschilderen van opa’s kist, helpen met het lakken van oma’s nagels, bellenblazen naar de hemel, bloemen in de bloemenband om de uitvaartkist steken, helpen met foto’s uitzoeken of de fijnste herinneringen aan logeerpartijtjes en uitjes met opa en oma opschrijven.

Herinneringen tastbaar maken

De herinneringen van kinderen vervagen, zeker als kinderen nog jong zijn. Toch zal er nog vaak over een overleden opa of oma gesproken worden. Het helpt om herinneringen rondom de uitvaart tastbaar te maken, bijvoorbeeld door een rouwfotograaf de uitvaart vast te laten leggen. Bij Hoogland Uitvaartbegeleiding krijgen kleinkinderen een waxinelichthouder die ze zelf mogen versieren met gedichten, glitters en stickers, zodat ze ook na de uitvaart nog een kaarsje kunnen aansteken voor opa of oma.